หากอยากรู้ว่าเราต้องเสียภาษีเท่าไร เริ่มจากแยกประเภทเงินได้และรวบรวมหลักฐานค่ะ การคำนวณภาษีบุคคลธรรมดาสิ้นปีมี 2 วิธีที่ต้องพิจารณา ไม่ใช่เลือกวิธีที่จ่ายน้อยกว่าได้ตามใจ
วิธีที่ 1: คำนวณแบบขั้นบันได
เงินได้สุทธิ = เงินได้ที่ต้องนำมาคำนวณ − ค่าใช้จ่ายตามสิทธิ − ค่าลดหย่อน
นำเงินได้สุทธิแต่ละช่วงคูณอัตราของช่วงนั้น แล้วบวกภาษีทุกช่วงเข้าด้วยกัน ไม่ใช่นำเงินได้สุทธิทั้งหมดคูณอัตราสูงสุดเพียงอัตราเดียว
| เงินได้สุทธิในแต่ละช่วง (บาท) | อัตราภาษี |
|---|---|
| ไม่เกิน 150,000 | ยกเว้น |
| ส่วนเกิน 150,000–300,000 | 5% |
| ส่วนเกิน 300,000–500,000 | 10% |
| ส่วนเกิน 500,000–750,000 | 15% |
| ส่วนเกิน 750,000–1,000,000 | 20% |
| ส่วนเกิน 1,000,000–2,000,000 | 25% |
| ส่วนเกิน 2,000,000–5,000,000 | 30% |
| ส่วนเกิน 5,000,000 | 35% |
วิธีที่ 2: คำนวณจากเงินได้พึงประเมินในอัตรา 0.5%
กรณีมีเงินได้มาตรา 40(2)–(8) ที่ต้องนำมาคำนวณรวมกันตั้งแต่ 120,000 บาทในปีภาษี ให้นำยอดเงินได้ดังกล่าวก่อนหักค่าใช้จ่ายและค่าลดหย่อนคูณ 0.5% โดยไม่รวมเงินเดือนและเงินได้ตามมาตรา 40(1)
ภาษีวิธีที่ 2 = เงินได้มาตรา 40(2)–(8) ที่นำมาคำนวณ × 0.005
ถ้าภาษีวิธีที่ 2 ไม่เกิน 5,000 บาท จะได้รับยกเว้นเฉพาะภาษีวิธีนี้ แต่ยังต้องคำนวณและเสียภาษีวิธีที่ 1 ตามปกติ หากวิธีที่ 2 เกิน 5,000 บาท ให้เปรียบเทียบและใช้จำนวนภาษีที่สูงกว่า
ตัวอย่างเปรียบเทียบ
สมมติเงินได้ที่ใช้วิธี 0.5% มี 2,000,000 บาท และเงินได้สุทธิหลังหักค่าใช้จ่ายกับค่าลดหย่อนเหลือ 400,000 บาท
- วิธีที่ 1: 150,000 บาทแรกยกเว้น + 150,000 × 5% + 100,000 × 10% = 17,500 บาท
- วิธีที่ 2: 2,000,000 × 0.5% = 10,000 บาท
- ภาษีก่อนหักเครดิตจึงเป็น 17,500 บาท
จากนั้นหักเครดิตภาษีที่ใช้ได้ เช่น ภาษีหัก ณ ที่จ่ายและภาษี ภ.ง.ด.94 ที่ชำระไว้แล้ว จึงได้ยอดชำระเพิ่มหรือยอดขอคืนตามเงื่อนไข
รู้ประเภทเงินได้ก่อนคำนวณ เพราะค่าใช้จ่ายที่หักได้ของแต่ละประเภทต่างกันค่ะ บทความนี้อธิบายการคำนวณสิ้นปี ส่วน ภ.ง.ด.94 ต้องใช้ข้อมูลและเงื่อนไขของครึ่งปี
อ่านต่อ: เงินได้พึงประเมิน 8 ประเภท · ลองใช้โปรแกรมคำนวณภาษีของ ACCEN
ภาพประกอบต้นฉบับ
แหล่งข้อมูล
กรมสรรพากร: วิธีคำนวณภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาสิ้นปี · การปรับปรุงโครงสร้างภาษีเงินได้